Dünya'nın Adresi



Üzerinde yaşadığınız Dünya'nın evrendeki adresini hiç merak ettiniz mi?



Bildiğiniz üzere evrenin bir kısmını görebiliyoruz. O kısım ise en uzağında 13.8 milyar yıl önce bize ulaşan görüntü. 13.8 milyar yıl önce oluşan patlama (bkz. Büyük Patlama) sayesinde ışık hızında hareket eden kara enerji evrenin şu anki genişliğine ulaşmasına sebep oldu ve hala da olmakta. Tabi aklın 'error' verdiği yer ise, 'bilinen evrenin dışı'.
Zaman, mekanın oluşumuna sebep oluyor. Peki zamanın oluşuna sebep nedir? Bu ve bunun gibi tonla soru elbet bir gün (eğer kendimizi nükleer bir felaketin eşiğine sokmazsak veya uzaylılar bizi istila etmezse) keşfedilecek. Ancak o güne kadar insanoğlu olarak bilinmezliğin ve korkunun buğusuna kapılmalıyız.


Gel gelelim tam olarak evrende nerede olduğumuza. Elbette bu bilgi görebildiğimiz ve algılayabildiğimiz evrenle sınırlı. Belki de evrenimiz, bir yapının parçasıdır, orasını bilmek pek olası değil.






Dünya

Dünya, üzerinde yaşadığımız gezegene biz insanoğlu tarafından verilen bir isim. Belki de bir uzaylı ırkı tarafından 'oadlksnfjwqe' olarak da adlandırılıyor (uzaylılar latince biliyordu belki, di mi?) olabilir. Hatta aramızda bile olabilirler (aliminyum şapkam nerede lan?!).


Bu gezegen ki, üzerinde 100 milyarı aşkın insanı barındırmış, bu insanların yüzlerce din, binlerce tanrı, on binlerce savaş, yüz binlerce dil ve milyonlarca icat uydurmasına ev sahipliği yapmıştır.  (Carl Sagan)








Dünya-Ay Sistemi


Neredeyse Mars büyüklüğünde bir gök taşının oluşum evresindeki Dünya'mıza çarpması ve uzay boşluğuna saçılan parçacıkların kütle çekimi sayesinde milyonlarca yılda bir araya gelmesi sonucu Ay oluşmuştur. Yaklaşık 4.5 milyar yıldır etrafımızda sorunsuz ve kusursuz bir biçimde dönmektedir kendileri. (Ay'ın Oluşumu)



Dünya'nın Doğuşu







Güneş Sistemi


Hepimizin etrafında döndüğü Güneş'in sistemi. Bu sistem 8 adet gezegen ve 240 adet uydu barındırmaktadır. Samanyolu'ndaki en büyük galaksilerden biri olmasının yanında galaksimizdeki (sadece keşfettiklerimiz arasında) yaşanabilir tek gezegen olan Dünya'ya da ev sahipliği yapmaktadır. (bkz. Güneş Sistemi)









Samanyolu Galaksisi




Milyarlarca gök cismine ev sahipliği yapan galaksimiz; Samanyolu. Onun hakkında bile neredeyse hiç bir bilgiye sahip değiliz. Neredeyse binlerce galaksinin yerini tespit ettik ancak kendi galaksimizde bile sadece kendi yıldız sistemimizi aşmayı başarabildik. Umarım, insanoğlu geldiğimiz ve gideceğimiz yerin sadece 'yıldızlar' olduğunu kavrar ve bu sonsuz evrenin sırlarına bir bir daim oluruz. (bkz. Samanyolu Galaksisi)







Yerel Küme



Komşu galaksilerin yer aldığı bu küme, bilinen evrende bizim için; kendi galaksimizin sınırının dışına çıktığımız ilk yapı taşı.

Yerel kümede irili ufaklı birçok galaksi bulunmaktadır. Neredeyse bizim galaksimizin büyüklüğünde olan Adromeda ve ondan daha küçük olan Triangulum ise bu kümedeki en dikkat çekici galaksilerdendir ki onlarda en az Samanyolu kadar gezegen, yıldız, uydu, süpernova, bulutsu vb. 'gök cimsi' barındırmaktadır. Evrendeki galaksilerin sayısı (sadece tahmin edebildiğimiz) milyarları bulduğu düşünülünce, Dünya'nın ne kadar ufak ve anlamsız olduğunu kavramak daha da kolaylaşmaktadır.






Başak Süper Kümesi




Bilim adamlarının gök cisimlerini sınıflandırmada kullandığı bir diğer sınıf ise süper kümeler. Yerel kümemiz ve bize 'yakın' birçok galaksiyi barındıran Başak Süper Kümesi, diğer birçok süper küme gibi inanılmaz derece büyük ve şu an ayak bastığımız gezegenden itibaren sınırı neredeyse yüz milyon ışık yılı uzaklığında. (Işık yüz milyon yılda bir süper kümeyi geçiyor. Evrende ise bu süper kümelerden milyarlarca bulunmakta (her 'an' artmaktadır).






Gözlemlenebilir Evren



Geldik kayışın koptuğu yere. Resimde gördüğünüz üzere, binlerce galaksinin yer aldığı Başak Süper Kümesi (Virgo Supercluster) bilinen evrende sadece bir noktacık. Dünya da o noktacık içindeki bir noktacık. İnsan da o noktacık içindeki bir noktacık.


Gözlemlenebilir Evren'in dışında ne olduğu konusunda ise kabul gören iki teori vardır:

Bir teoriye göre, Büyük Patlama'dan önce var olan (veya var olmayan) evren, bizim gözlem veya kavrayış boyutumuzun dışındadır. Yani zamanın ve mekanın olmadığı bu gözlemlenemez evrende ne ışık vardır ve de madde.

Bir diğer teori de der ki; Evren o kadar hızlı genişlemektedir ki, ışık bile o hızın yanında çok ama çok yavaş kalır. Yani Evren 13.8 milyar yaşında değil de 13.8 milyar milyar milyar milyar yaşında bile olabilir. Ve biz sadece ışığın henüz yetişebildiği evreni yani 'Gözlemlenebilir Evren'i görebiliriz.


Her ne olursa olsun, insanoğlu yıldızlara baktığında kendini görmelidir. Çünkü galaksiden insana evren, tam anlamıyla büyük bir düzen içindedir. Bu düzeni ve aklı algılamamızdaki en büyük yardımcımız ise yine aklımız olacaktır.





M. Endülüs Özbay
muhammedendulus@gmail.com